Malariamug mijdt huizen

Nieuw type malariamug ontdekt die het liefst buiten leeft

Muggen zijn gevreesd vanwege hun gastheerschap voor de malariaparasiet.
???link.zoom???
Muggen zijn gevreesd vanwege hun gastheerschap voor de malariaparasiet.

In het westen van Afrika hebben biologen een nieuw type malariamug ontdekt. Het lijkt erop dat dit diertje liever niet in huizen komt. Terwijl de meeste bestrijding zich nou juist op de binnenkant van woningen richt.

Muggen steken bij voorkeur ’s nachts, als hun prooi lekker rustig ligt te slapen. En meestal blijven ze dan, met hun maag vol bloed, nog even lekker in de slaapkamer rondhangen. Het is dus niet zo gek dat de bestrijding van malariamuggen, die bij het drinken mensen kunnen besmetten met de gevreesde ziekte, vooral binnenshuis plaatsvindt. Door ruimtes te besproeien met insecticiden, of via geimpregneerde klamboe’s. En ook het wetenschappelijke onderzoek naar malariamuggen richt zich hoofdzakelijk op diertjes die binnenshuis zijn gevangen.

Maar dat is misschien toch niet terecht, beweert een internationale groep wetenschappers deze week in Science. Michelle Riehle en haar collega’s vingen twee jaar lang muggen in de buurt van enkele dorpen in Burkina Faso. Zij joegen niet op volwassen dieren. In plaats daarvan zochten ze poeltjes en plassen met stilstaand water op, de kraamkamers van muggenlarven. Die larven verzamelden ze, om ze in hun laboratorium op te laten groeien tot volwassen muggen.

Met die volgroeide muggen deden de biologen twee verschillende testen. Ze voerden de diertjes met malaria besmet bloed, om te kijken hoe makkelijk ze de malariaparasiet oppikten. En ze keken naar de genetica van de diertjes.

Subsoorten
De genetische tests leverden de eerste verrassing op. Van de malariamuggen die normaal in huizen worden gevangen bestaan enkele subsoorten. Dat houdt in dat ze wel behoren tot de soort Anopheles gambiae (de officiele Latijnse naam voor de malariamug), maar dat ze ook een paar duidelijke verschillen hebben in hun erfelijke materiaal. Riehle vond, in haar lab, inderdaad keurig die verschillende bekende subsoorten. Maar ze trof ook diertjes aan die genetisch duidelijk anders waren dan de bekende subsoorten.

De biologen menen dat dit betekent dat ze een nieuw type malariamug hebben ontdekt. En ze speculeren dat dit dier waarschijnlijk niet in huizen leeft, maar buiten. Er zijn namelijk nog nooit muggen met deze genetische samenstelling binnenshuis gevonden. Ook toen Riehle en haar collega’s in de dorpjes waar zij hun muggenlarven hadden verzameld op zoek gingen, troffen zij binnenin woningen alleen de al bekende muggen aan.

Extra besmettelijk
De tweede verrassing was de uitslag van de besmettingstest. De voorheen onbekende subsoort bleek namelijk veel vatbaarder voor besmetting met malariaparasieten dan binnenshuis rondvliegende muggen. Van de vermoedelijk buiten levende soort malariamuggen raakte 58 procent besmet met de parasiet na het drinken van met malaria besmet bloed. Bij de al bekende subsoorten lag dit percentage een stuk lager, op 35 procent.

Dat verhoogt dus ook de kans dat iemand die gebeten wordt door de nieuw ontdekte mug hier malaria aan overhoudt. De onderzoekers pleiten er daarom voor dat er meer aandacht komt voor de bestrijding van malariamuggen in de buitenlucht, in plaats van vooral in woningen. Voorlopig staan er wel nog een hoop vragen open rondom het dier. Zoals de vraag of deze mug ook zo graag mensen steekt als zijn zustersoorten. Of waar de volwassen insecten zich schuil houden. Want hoewel de biologen nooit volwassen dieren van deze soort aantroffen in huizen, konden zij ze buiten ook niet vinden. Vermoedelijk houden de diertjes zich ergens goed verstopt, bijvoorbeeld diep tussen de bladeren van planten.

Nadine Böke

Michelle Riehle e.a., A Cryptic Subgroup of Anopheles gambiae Is Highly Susceptible to Human Malaria Parasites, in: Science, 3 februari 2011
 

reacties