De hartverzakking verklaard

‘Gebroken hart’ is geen hartinfarct

  • Door: Elmar Veerman (Noorderlicht)
Niet alles wat een hartinfarct lijkt, is dat ook
Zoom
Niet alles wat een hartinfarct lijkt, is dat ook

Bij een emotionele schok kunnen plotseling zoveel stresshormonen in het bloed terechtkomen, dat er een soort namaak-hartinfarct optreedt. De ‘gebroken harten’ lijmen zichzelf gelukkig binnen twee weken. Mits het slachtoffer zich niet letterlijk doodgeschrokken is.

Ze werden het ziekenhuis binnengebracht na een surpriseparty, een plotseling overlijdensbericht, een gewapende overval of een andere acute stresssituatie. Op het eerste gezicht hadden ze de typische kenmerken van een hartinfarct: pijn op de borst, vocht in de longen, kortademigheid en een hart dat niet genoeg kracht had om het bloed goed rond te pompen. Maar van de bijbehorende vaatvernauwing was op het angiogram niets te zien. En hoewel ze er aanvankelijk ernstig aan toe waren, herstelden deze patiënten in recordtempo.

Cardioloog Ilan Wittstein, verbonden aan de Johns Hopkins Medical Institutions, was speciaal op zoek naar deze gevallen. Dat dit soort pseudo-hartinfarcten bestond, was namelijk al wel bekend – het fenomeen wordt ‘broken heart syndrome’ genoemd - maar wat er dan in het lichaam gebeurt wist niemand. Wittstein kreeg tussen november 1999 en september 2003 negentien van deze patiënten onder ogen.

Op één na waren het allemaal vrouwen, de meeste al flink op leeftijd. Ze werden op alle mogelijke manieren onderzocht. De resultaten die dat opleverde staan in The New England Journal of Medicine van 10 februari 2005. Het hart bleek bij geen van de patiënten definitief beschadigd. Binnen enkele dagen pompte het weer goed en na twee weken was het herstel compleet.

In het bloed dat zo snel mogelijk na binnenkomst in het ziekenhuis werd afgenomen vonden de onderzoekers stresshormonen (catecholamines) in enorme concentraties: zeven tot 34 maal verhoogd ten opzichte van rustige proefpersonen, twee- à driemaal zo hoog als bij patiënten met een zwaar hartinfarct – wat immers ook een stresssituatie is. Ook de afbraakproducten van de stresshormonen waren in overmaat aanwezig.

Die stresshormonen zijn de schuldigen, denken Wittstein en zijn medeauteurs. “Hoe het komt dat ze het hart tijdelijk verlammen is onbekend. We doen nu onderzoek naar verschillende verklaringen”, aldus Hunter Champion, een van hen. “Deze stoffen veroorzaken misschien spasmen in de hartvaten, misschien hebben ze een direct toxisch effect op de hartspier. Of misschien zorgen ze voor een overmaat aan calcium in de spiercellen, die tot de tijdelijke stoornis leidt.”

De onderzoekers willen ook nagaan of de kans dat iemand aanleg voor dit syndroom kan hebben en waarom het vooral oudere vrouwen treft. Moeten cardiologen nu extra alert zijn op gebroken harten? De onderzoekers menen van wel, al komt het fenomeen beslist veel minder voor dan de echte hartinfarcten.

Hans Bonnier, cardioloog in het Catharinaziekenhuis, vindt dat onnodig. “Ik zit al 28 jaar in het vak en ik heb dit nog nooit bij een patiënt gezien. En ook achteraf denk ik niet dat ik iets gemist heb. Maar het is bekend dat mensen van schrik dood neer kunnen vallen. Waarschijnlijk gaat het dan om het fenomeen dat Wittstein beschrijft. Het is mooi dat er nu voor het eerst een gedegen onderzoek naar is gedaan.”

Ilan S. Wittstein et al.: “Neurohumoral Features of Myocardial Stunning Due to Sudden Emotional Stress”, New England Journal of Medicine, 10 feb 2005

reacties