Verdronken heiligdom

Kan Seahenge boven water blijven?

Seahenge voordat het uit het strand werd opgegraven (bron: http://druidry.org/obod/news/woodhenge.html)
???link.zoom???
Seahenge voordat het uit het strand werd opgegraven (bron: http://druidry.org/obod/news/woodhenge.html)

Wel opnieuw begraven, niet opnieuw begraven. De verwarring over de toekomst van een prehistorisch monument in Engeland neemt toe nu de conservering bijna is voltooid. Sommige archeologen willen 'Seahenge' terugzetten op het strand waar het in 1998 uit opdook, maar dat zal volgens anderen het monument gegarandeerd verwoesten.

Het was augustus 1998 toen een wandelaar op het strand nabij het Engelse gehucht Holme-next-the-Sea enkele houten palen uit het zand zag steken. Kort daarvoor had een storm een deel van het strand weggeslagen, en bij eb was nu te zien dat de stukken hout een ellips vormden, met in het midden een dikke boomstam die ondersteboven stond, zodat zijn wortels als vingers naar de hemel reikten. Al snel was het strand gevuld met archeologen, die het hout enkele duizenden jaren oud schatten - ongeveer van de leeftijd van Stonehenge, zodat de pers de palen onmiddellijk 'Seahenge' doopten. Dat maakte de in Engeland zeer actieve kring van druïden wakker, die elke vorm van onderzoek als heiligschennis betitelen, en het onderzoek als het even kan dwarsbomen. Toch konden zij niet verhinderen dat de palen medio 1999 werden uitgegraven door medewerkers van English Heritage, een Britse overheidsdienst die waakt over het nationale erfgoed. "Het was kantje boord," zegt archeoloog David Miles. "Toen we het hout in ons laboratorium onderzochten, bleken sommige stammen voor negentig procent verrot. Als ze nog langer in zee hadden gestaan, waren ze verdwenen." Sindsdien is er veel bekend geworden over het monument. Zo is de ellips opgebouwd uit vijfenvijftig eiken die werden geveld in het najaar van 2049 voor Christus; de omgekeerde stam in het midden is een jaar ouder, afkomstig van een eik die toen zo'n 150 jaar oud was. Volgens Miles werd heel Noordwest-Europa indertijd bewoond door volkeren die bomen vereerden. Een boom, luidde het geloof, viel niet zo maar om - dat was het werk van goden. Die gaven de mensen een teken, en dat kon niet worden genegeerd. Miles denkt dat een storm of blikseminslag de grote eik het leven kostte. De bewoners van de streek vonden de stam en zagen er goddelijke boodschap in. Daarom hakten ze vijfenvijftig kleinere eiken om, en brachten die samen met de onderkant van de 'goddelijke boom' naar de moerassige grond nabij de kust. In een ellips kwamen de kleinere stammen er als een palissade omheen, twee tot vier meter hoog. Het idee is dat het geheel een soort altaar vormde, en dat de lijken van overledenen op de wortels van de grote eik werden gelegd, zodat de goden zich snel over de doden konden ontfermen. De palissade was waarschijnlijk al na enkele eeuwen verdwenen, maar de 'fundering' bleef bewaard doordat het veen uit het moeras het van de buitenlucht afsloot. De oprukkende zee legde er later zand en klei overheen. Dat bleef zo, tot de stammen in 1998 bloot kwamen te liggen en de verrotting begon. Maar nu de conservering van het hout in het laboratorium eind 2001 bijna voltooid is, rijst een nieuw probleem: wat moet er met de stammen gebeuren? De druïden eisen nog steeds dat het monument wordt herbegraven, terwijl de plaatselijke bevolking de stammen terug wil omdat het een belangrijke toeristische attractie kan worden. Aanvankelijk was English Heritage wel genegen om het hout opnieuw te begraven, maar ziet daar nu van af - het is niet te voorkomen dat de verrotting dan weer begint. Van de andere kant is er geen geld om de stammen tentoon te stellen of op andere wijze blijvend te bewaren. De kwestie verdeelt de Britse archeologen in hoge mate. Sommigen menen dat het hout diep onder het strandzand in een kleilaag moet worden gezet, waar het veilig is tot toekomstige generaties er zich over kunnen ontfermen. Anderen vinden dat bespottelijk, omdat herbegraving het monument alleen maar zal beschadigen. De buitenkant van het hout is nauwkeurig onderzocht, wat een schat aan informatie opleverde. Het zou de sporen dragen van de vroegste bronzen bijlen uit de geschiedenis van Groot-Brittannië en die sporen zullen vergaan als de stammen worden herbegraven. Marc Koenen

reacties