Gracieuze reuzen

Onderwaterballet met acht tentakels

'Grote-vin-inktvis,' vier tot vijf meter lang, afgelopen mei gefilmd in de Grote Oceaan.
Zoom
'Grote-vin-inktvis,' vier tot vijf meter lang, afgelopen mei gefilmd in de Grote Oceaan.

Tot zeven meter meet de onbekende inktvissoort die het afgelopen decennium in verschillende oceanen is waargenomen. Voor het eerst zijn nu foto's en videobeelden van het dier vrijgegeven, maar het is niet het beest waar al jaren naar wordt gezocht.

'Gracieus' vinden ze hem, en 'uniek': de grote inktvissoort die oceanografen sinds 1988 vanuit onderzeeërs een paar keer hebben zien zwemmen. Acht exemplaren zijn er gespot, de langste telt een meter of zeven. Hun verspreidingsgebied lijkt de hele wereld te zijn: van de Atlantische Oceaan bij Brazilië en Afrika, de Golf van Mexico, tot de Indische en Grote Oceaan. Toen de camera's de dieren ontdekten, zaten ze allemaal enkele meters boven de zeebodem, twee- tot vijfduizend meter diep. Ze waren niet echt gediend van het bezoek: als ze de onderzeeër aanraakten, of de turbulentie van diens propellors voelden, spreidden ze hun uitzonderlijk grote vinnen aan de kop en zwommen vlug weg. De onderzoekers hebben geen enkel exemplaar gevangen, en weten dus niet zeker of de acht tot dezelfde soort behoren. Wel hadden de inktvissen hetzelfde, ongebruikelijke uiterlijk. Uniek is bijvoorbeeld de vorm van de acht tentakels en twee armen, die allemaal een soort elleboog lijken te hebben: het eerste, korte gedeelte staat haaks op de kop, om na een knik loodrecht naar beneden te hangen. Geen enkele andere bekende inktvissoort heeft die knik. Close-ups van twee van de dieren doen vermoeden dat ze alleen zuignappen hebben aan het gedeelte van de tentakels onder de knik. Meer is er vooralsnog niet over de inktvissen te melden. Misschien, opperen de onderzoekers, zijn de dieren de volwassen exemplaren van een inktvissoort die in 1998 werd ontdekt. Daar zijn niet meer dan twee jonkies en een larve van beschreven, wezentjes met relatief grote vinnen - vandaar de naam Magnapinnidae, 'grote vin inktvis'. Wat vaststaat, is dat de dieren niet behoren tot de soort waar al lang naar wordt gezocht: Architeuthis dux of 'reuzeninktvis'. Van dat dier, dat zeker twintig meter lang kan worden, zijn in de loop der eeuwen verschillende dode exemplaren aangespoeld, opgevist, of in de maag van potvissen aangetroffen. De reuzeninktvis leeft waarschijnlijk op grote diepten, maar verschillende expedities die probeerden hem daar levend te filmen, zijn tot dusver mislukt. Toch worden de 'grootvin inktvissen' ook als een mooi resultaat beschouwd. Er is nog een complete wereld op aarde te ontdekken, stellen de onderzoekers. "De oceanen vormen het grootste eco-systeem van onze planeet, en het feit dat zulke grote dieren tot dusver onbekend waren, geeft aan hoe weinig we nog van de diepzeeën weten." Marc Koenen M. Vecchione et. al.: Worldwide Observations of Remarkable Deep-Sea Squids. In: Science, vol. 294, p. 2505 (21 december 2001).

reacties